Siglir tar il cuntegn

Header

Navigaziun

Legenda: Tadlar il audio Mezdi: Co eleger - In detagl zuppà. Durada 03:51 minutas.
Or da Actualitad dals 05.10.2015.
cuntegn

Elecziuns federalas 2015 Elecziun Cussegl naziunal: Detagl pauc enconuschent

«Sche jau stritg uss quest num, lura na datti nagina vusch?» Questa dumonda pon ins forsa tschentar quests dis cun emplenir ora il cedel da las elecziuns dal Cussegl naziunal. La resposta: «Gea» e «Na».

Forsa pli enconuschentas èn las metodas per preferir in candidat, ina candidata ubain ina partida:

Las metodas

CumularScriver si duas giadas, e be duas giadas il num dad ina u pliras candidats resp. candidats sin la glista.
PanascharMaschadar glistas. Vul dir: scriver si il num dad in candidat da la partida x sin la glista da la partida.

Main enconuschent è il ristg dal panaschar: Cun panaschar pon ir a perder vuschs da partida. Ed i po schizunt esser ch’ins dat vuschs da partida senza da vulair quai.

Vuschs van a perder cun il cedel vid

Sch’ins scriva sin il cedel vid ch’è da emplenir ora sez, be duas giadas si il num d’il candidat preferì e nagut uschiglio, sche lura survegn la glista dal candidat preferì mo duas vuschs da partida. Lingias vidas sin il cedel vid na vegnan numnadamain betg attribuids ad ina partida. Uschia giessan – almain en Grischun – a perder trais vuschs da partida per il candidat preferì. E gist las vuschs da partida èn las impurtantas.

Ins po era prender il cedel fallà

In auter scenari è il suandant: Sch’ins prenda en il Grischun la glista da la partida x, stritga ils emprims dus nums e scriva viaden dus nums da la partida y (panaschar). E sch’ins stritga alura era anc ils ulteriurs nums sin il cedel da la partida x, na scriva però viaden nagins nums da la partida y, sche lura ins dat a la partida y schizunt dapli vuschs che a la partida x, atgnamain la partida preferida.

Daco quai? La medema raschun sco sura. Lingias vidas u nums stritgads sin cedels “prefabritgads” da las partidas vegnan dumbrads sco vusch da partida. En quest exempel grischun survegniss pia la partida y da la candidata, dal candidat preferì, be duas vuschs da partida, la partida x percunter 3.

Rolla da las vuschs da partida

En il sistem da proporz da las elecziuns dal Cussegl naziunal vegn
l'emprim dumbrà, quantas vuschs ch’ina glista ha survegnì. Pia: tut las
vuschs dals candidats da quella glista (era ord glistas panaschadas),
plus las lingias vidas sin las glistas “prefabritgadas” da las partidas.
Tenor questas vuschs da glista vegn lur repartì, tge colliaziun da
glistas, e lura tge glista ch'ha dabun quants sezs en il Cussegl
naziunal. En il Grischun datti da reparter 5 sezs.