Siglir tar il cuntegn

Header

cuntegn

Trieps, pèrins e singuls Il luf en Grischun

L'emprim triep da lufs en Svizra ch'è sa furmà dapi l'extincziun il 19avel tschientaner è stà al Calanda. Il 2012 ha in pèrin, ch'era sa domicilià l'onn avant en il Grischun dal Nord, survegnì pitschens. RTR dat ina survista.

Quants lufs che vivan actualmain en il Grischun è intschert. Il chantun ha ils davos dus onns identifitgà 82 differents exemplars, sco l'Uffizi da chatscha communitgescha. Quai na saja dentant betg ina stimaziun precisa dal dumber, ins possia quintar dapertut cun lufs, ed i saja er da quintar cun reproducziuns.

La regulaziun dals lufs en il Grischun

Malgrà ch'il luf tutga tar ils animals protegids: Cun il consentiment da l'Uffizi federal d'ambient (BAFU) pon ils chantuns prender mesiras per regular il dumber d'animals protegids – sch'igl ha dà donns malgrà ch'ins ha prendì mesiras ordavant. Quai prescriva l'Ordinaziun federala da chatscha.

Premissas per sajettar in luf

Avrir la box Serrar la box

Tenor l'ordinaziun federala da chatscha dastga in luf vegnir sajettà, suenter ch’el accumplescha ina da las suandantas premissas:

  • stgarpà entaifer quatter mais 25 animals da niz pitschens
  • stgarpà entaifer in mais 15 animals da niz pitschens
  • stgarpà entaifer quatter mais 10 animals da niz pitschens, sch'igl ha pli baud schon dà donns entras lufs
  • stgarpà entaifer dus mais 2 animals da niz gronds

Sco animals da niz gronds valan las spezias bovinas, equestras e camelids dal mund nov – tranter auter èn quai vatgas, chavals, asens, camels e lamas. E las reglas valan mo sche mesiras da protecziun supportablas èn gia avant maun.

D’in triep dastgan la mesadad dals chagniels vegnir sajettads. Quai dentant be sch'il triep e sa reproducì durant l'onn dal cumportament problematic.

Sch'i sa tracta d'in triep è ina lubientscha dal BAFU necessaria per pudair sajettar. Tar in luf singul dastga il chantun dar la lubientscha da sajettar senza consentiment da l'Uffizi federal d'ambient.

Sajettar il mastgel dal Beverin

Gist il triep dal Beverin ha ils davos onns adina puspè stgarpà in dumber d'animals da niz che surpassa la limita. Tenor la lescha vegn el classifitgà sco «problematic». Quai lubescha dad regular il triep. Er en autras regiuns èsi vegnì tar stgarps d'animals da niz che lubeschan da sajettar lufs singuls.

Gia la stad ha ins sajettà dus luffins dal triep da Beverin. Ils 31 d'october ha l'Uffizi federal da l'ambient dà la lubientscha da sajettar il bab dal triep M92.

Er il nov triep da Wannaspitz è en mira: Ils 4 d'october è ina luffa giuvna vegnida sajettada datiers d'ina vischnanca lumneziana ed ils 30 d'october in luf giuven sin il territori da Val son Pieder. La notg dals 19-11 ha l'uffizi da surveglianza da chatscha chantunal sajettà in terz luf giuven sin il territori da la vischnanca da Lumnezia.

Chatscha da lufs a Claustra

Ils 24 da settember ha in chatschadur cun autorisaziun dal chantun pudì sajettar ina luffa. Ella era part d'in pèrin che ha chaschunà donns sin la Börteralp sin il territori da Claustra.

Plinavant dastgan dus luffins dal triep da Moesola vegnir sajettads. Ils organs da surveglianza da chatscha chantunals han gia sajettà ils 9 d'october in giuven luf mastgel. Quai sin il territori da la vischnanca da Valragn vi d’in stgarp d’ina nursa.

Il luf sa derasa en il Grischun

Chatschaders hajan observà in nov triep en la regiun da Tinizong durant l'emprim di da chatscha, tenor l'Uffizi da chatscha. Fin ussa n'avevan quests lufs betg dà en egl. Il nov triep consistia dad almain dus lufs creschids e quatter lufs giuvens. Il triep è vegnì battegià triep da Calderas suenter la muntogna la pli auta da la regiun.

Observaziuns da chatschaders e dal Chantun inditgeschan era in nov triep en il Partenz. Ils 7 da settember, en il territori da Jenaz, ha in chatschader observà in chagniel da luf. In di pli tard ha il medem chatschader observà ina gruppa cun dus animals creschids e quatter giuvens. Il triep ha survegnì il num «Glattwang Rudel».

Il triep dal Vorab è sa furmà sin il territori da l'anteriur triep Piz Bargias. Il qual è dà dapart l'onn passà. L'Uffizi da chatscha ha confermà mez avust ad RTR ch'ins ha observà trais luffins sin il territori da la vischnanca da Glion.

audio
Stad 2022: Quants lufs pitschens datti en il Grischun?
ord Actualitad dals 15.08.2022.
laschar ir. Durada: 2 minutas 49 Secundas.

Ulteriuras reproducziuns questa stad

  • Il triep dal Beverin è creschì sin 7 chagniels, igl è la quarta reproducziun dal triep.
  • En il triep da Valgronda ha il chantun confermà 2 chagniels, quai suenter ch'i n'ha l'onn 2021 dà nagins pitschens.
  • Il triep Moesola tar San Bernardino è creschì per 4 luffins, schebain che er dapli èn pussaivels.
  • Il triep da Muchetta ha er survegnì pitschens, almain 4 luffins.
  • Tar ils trieps da Stagias e Morobbia na datti nagins indizis per luffins.

Trieps pussaivels e pèrins

  • En il nord da la vischnanca da Vaz vegn supponì almain in luf resident, en il sid da Lai vegn presumà in pèrin. I na dettia dentant nagins indizis per ina reproducziun, ina tala saja dentant pussaivla.
  • En la regiun Tavau èn vegnids observads dus lufs che pudessan esser in pèrin. Dentant na saja anc betg stà pussaivel da verifitgar ch'i na tutgian betg tar il triep da Muchetta u ils lufs da Lantsch.
  • Al Calanda hai dà pliras observaziuns d’in luf singul, nua ch’i pudess sa tractar da la femella fundatura dal triep dal Calanda F07. Ultra da quai dettia indizis per la preschientscha d’almain in ulteriur luf.
  • Ed er en il Puschlav dettia cumprovas fotograficas d'in pèrin pussaivel.

Co sa cumportar envers il luf?

Avrir la box Serrar la box

Tgi ch'entaupa in luf duai

  • star airi e restar ruassaivel, pertge sch'il luf remartga in uman, s'allontanescha el normalmain. Sch'il luf na fugia betg, alura èsi bun da sa far attent cun ferma vusch e da sa retrair plaunsieu
  • betg s'avischinar al luf – era betg per far fotografias
  • betg suandar in luf
  • guntgir lieus nua ch'ils lufs han pitschens
  • betg pavlar lufs
  • dustar mangiativas e rument p.ex. suenter grillar per ch'il luf na vegnia betg attratg
  • tegnair sut controlla il chaun ubain avair el vid la corda
  • annunziar a la guardiaselvaschina lufs cun cumportament problematic, selvaschina stgarpada ubain donns e conflicts

Funtauna: Uffizi da chatscha dal Grischun

RTR actualitad

Artitgels legids il pli savens

Scrollar a sanestra Scrollar a dretga